Đi làm lần đầu cho tuổi teen
Công việc đầu tiên, dù là phụ quán, phát báo, trông trẻ, làm hè hay làm thêm sau giờ học, là cách để các bạn trẻ học kỹ năng, kiếm tiền và có kinh nghiệm. Ở Canada, người đi làm trẻ tuổi có quyền lợi riêng và cũng có những quy định bảo vệ mà cha mẹ và các bạn nên biết. Bài này tóm tắt những điều cơ bản, chủ yếu theo luật Ontario.
💡 Đây là thông tin tham khảo chung, không phải tư vấn pháp lý. Quy định khác nhau giữa các tỉnh và thay đổi thường xuyên. Hãy xem trang chính thức của Ontario và hỏi Bộ Lao động khi cần.
Bao nhiêu tuổi thì đi làm được?
- Ontario không có tuổi tối thiểu chung cho mọi công việc. Nhưng trẻ dưới 16 tuổi không được làm việc trong giờ học.
- Nhiều ngành có tuổi tối thiểu riêng do luật an toàn lao động quy định, nhất là công nghiệp, xây dựng và công việc nguy hiểm. Một số tuổi thường được nhắc đến là 14 hoặc 15 đối với ngành cụ thể.
- Công việc nhẹ như trông trẻ, phát báo hay làm trong gia đình thường có quy định riêng. Hãy kiểm tra trang Ontario về tuổi tối thiểu để làm việc.
- Dưới 18 tuổi thường cần sự đồng ý của cha mẹ cho nhiều việc, và nhà tuyển dụng phải tuân theo luật bảo vệ người lao động trẻ.
- Xem thêm bài Tuổi nào được làm gì ở Canada.
Lương và giờ làm
- Mức lương tối thiểu dành cho học sinh (student minimum wage): từ 1/10/2026 là 16,90 CAD/giờ, áp dụng cho học sinh dưới 18 tuổi làm không quá 28 giờ mỗi tuần khi đang đi học, hoặc làm trong kỳ nghỉ và nghỉ hè. Mức thông thường cho người khác là 17,95 CAD/giờ.
- Một số việc không áp dụng mức lương tối thiểu (như một số vị trí trại hè hoặc giám sát trẻ em). Hãy hỏi trước.
- Lương phải được trả đúng hạn và có bảng lương ghi rõ giờ làm và khoản khấu trừ. Chủ không được bắt bạn làm không công vô thời hạn.
- Làm thêm giờ và nghỉ giải lao: có quy định tối thiểu. Xem bài Tìm việc và quyền lao động ở Ontario.
- Giờ làm của học sinh nên không ảnh hưởng đến việc học. Hãy tính cả giờ học và giờ ngủ.
Giấy tờ cần có
- SIN (Social Insurance Number): để đi làm bạn cần SIN. Trẻ nhỏ vẫn có thể xin SIN. Xem bài SIN là gì và cách đăng ký. Chỉ đưa SIN khi đã nhận việc, và không gửi qua tin nhắn hoặc mạng cho người lạ.
- Tài khoản ngân hàng để nhận lương trực tiếp. Xem bài Mở tài khoản ngân hàng và gửi tiền về Việt Nam.
- Giấy phép làm việc: trẻ là công dân hoặc thường trú nhân không cần. Nếu bạn có tình trạng tạm trú (như visa học sinh), quy định về làm việc khác, hãy kiểm tra IRCC.
- Mẫu khai thuế và phiếu T4: cuối năm chủ sẽ gửi T4 ghi thu nhập và thuế đã khấu trừ. Hãy giữ lại.
Thuế: học sinh có phải khai không?
- Thu nhập nhỏ thường không phải đóng thuế, nhưng bạn nên khai thuế để được hoàn thuế đã bị khấu trừ, tích lũy hạn mức RRSP và có hồ sơ thu nhập.
- Học sinh đại học, cao đẳng còn có thể dùng tín dụng học phí (tuition credit). Xem bài Khai thuế thu nhập lần đầu ở Canada.
- Cha mẹ thường giúp khai lần đầu, hoặc dùng phòng khai thuế miễn phí.
An toàn lao động
- Mọi người lao động, kể cả người trẻ, có ba quyền cơ bản về an toàn: quyền được biết về nguy hiểm, quyền tham gia vào vấn đề an toàn, và quyền từ chối công việc nguy hiểm.
- Chủ phải đào tạo an toàn cho bạn trước khi làm, như hướng dẫn về thiết bị và hóa chất (WHMIS). Nếu bạn chưa được hướng dẫn, hãy hỏi.
- Báo ngay cho người giám sát khi bị thương hoặc thấy nguy hiểm. Người đi làm có thể được bồi thường tai nạn lao động (WSIB) trong nhiều ngành.
- Quấy rối và bắt nạt ở nơi làm việc không được chấp nhận. Nếu có ai làm bạn khó chịu, hãy nói với cha mẹ và người có trách nhiệm.
Tìm việc và tránh bị lừa
- Nơi tìm việc: nhờ người quen, trường học (nhiều trường có chương trình việc làm và co-op), thư viện, Job Bank, tiệm gần nhà, và chương trình việc làm hè của thành phố.
- Hồ sơ đơn giản: một trang, ghi việc đã làm, tình nguyện, kỹ năng, và người tham chiếu (giáo viên, huấn luyện viên).
- Cảnh giác lừa đảo việc làm: việc nhẹ lương cao, đòi đặt cọc, đòi mua dụng cụ, hoặc nhờ bạn nhận và chuyển tiền là dấu hiệu lừa. Xem bài Cảnh giác lừa đảo trong cộng đồng.
- Đừng gửi giấy tờ cá nhân (SIN, hộ chiếu, ảnh thẻ) cho người chưa xác thực.
- Làm việc cho họ hàng và người quen vẫn nên có thỏa thuận rõ ràng về lương và giờ.
Làm gì với tiền kiếm được?
- Chia thành phần: một phần để tiêu, một phần để dành. Tiết kiệm đều đặn quan trọng hơn số tiền lớn.
- Mở tài khoản tiết kiệm và khi 18 tuổi cân nhắc TFSA. Xem bài TFSA, FHSA, RRSP, RESP.
- Xây lịch sử tín dụng sớm nhưng cẩn thận. Xem bài Credit score và Vay học (OSAP) và quản lý tiền cho sinh viên.
- Đừng cho người khác mượn tài khoản hay thẻ, kể cả bạn bè.
Nguồn chính thức
Kết luận
Công việc đầu tiên là cơ hội học nhiều điều. Hãy biết quyền của mình, đừng làm việc không an toàn, giữ giấy tờ và đừng tin lời hứa quá tốt. Cha mẹ nên trò chuyện với con về nơi làm và đồng nghiệp, đặc biệt trong tháng đầu.
💡 Cập nhật: tháng 11/2026. Bài này là thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Quy định về tuổi, giờ làm và lương thay đổi, hãy kiểm tra trang chính thức của Ontario.
